OTO Smederevska Palanka
SMEDEREVSKA PALANKA – GRAD NA JASENICI

U severoistočnom delu Šumadije, nekada prekrivene gustim listopadnim šumama, nalazi se predeo koji je po reci što ovim krajem protiče - dobio naziv Jasenica. Smederevska Palanka zauzima područje koje se, zbog blizine ušća ove reke u Veliku Moravu, naziva Donjom Jasenicom. Smederevska Palanka, naselje na ušću Kubršnice u Jasenicu, najveće mesto u Donjoj Jasenici, ekonomski je i kulturni centar, ne samo bliže, već i šire okoline. Opštini pripada 17 naselja, od kojih su mnoga po svom izgledu i uređenosti, danas slična varošicama. Pomenimo samo Azanju, nekada najveće selo na području bivše Jugoslavije, Selevac i Kusadak, mesta u kojima živi najveći broj izvangradskog stanovništva sa teritorije palanačke opštine. Opština Smederevska Palanka nalazi se oko 70 kilometara jugoistično od Beograda, na 44.stepenu i 23. minutu severne geografske širine, i 20. stepenu i 54 minutu istočne geografske dužine. Područje opštine ima ravničarsko-brežuljkasti karakter, sa nadmorskom visinom od 95 do 297 metara. Grad i okolina nalaze se u umereno-kontinentalnom klimatskom pojasu, u relativno blagom podneblju, u kome se jasno razlikuju četiri godišnja doba. Rana proleća i kasne jeseni su kišovita razdoblja, dok su leta i počeci jeseni prilično suvi. Zime ne obiluju snegom, ali se zato snežni pokrivač dugo zadržava i njegovo je otapanje postepeno. U ovom kraju prosečno godišnje padne oko 620 milimetara vodenog taloga, a srednja godišnja temperatura iznosi oko 11,4° Celzijusa.
Na području opštine Smederevska Palanka prema popisu stanovništva iz 2011. godine  danas živi 50 078 stanovnika. Porast broja stanovnika beleži se od 1895. kada je ovde živelo blizu 35 hiljada ljudi. U toku poslednje decenije dvadesetog veka, doduše, bilo je manjih migracija stanovništva, ali se današnji broj stanovnika uglavnom održava, još od 1970. godine. Približno jednak broj žitelja ovog kraja živi u gradu i okolnim selima. Iako se u selima većina stanovništva i dalje bavi poljoprivredom, kao primarnim ili pomoćnim zanimanjem, sve češće ljudi koji rade u gradu grade kuće i žive u selima. Tome je, sigurno, doprinelo i obnavljanje putne mreže, odnosno urbanizacija sela, od kojih u mnogima postoji infrastruktura kao i u gradskoj sredini. Glibovac i Pridvorice su sela najbliža gradu, u čije središte vode, u stvari, produžene gradske ulice, tako da će ova mesta veoma brzo postati prigradska naselja.  Selevac, Azanja i Kusadak su velika sela, u kojima je obitavalo više hiljada stanovnika još od 19. veka. U ovim sredinama neguju se male lokalne osobenosti, koje svako od pomenutih sela čine autentičnim i prepoznatljivim.

AZANjA

Azanja je selo u opštini Smederevska Palanka Podunavskog okruga. U centru sela nalazi se Hram posvećen Sv. besrebrenicima Kozmi i Damjanu, podignut 1884-1885. godine. Naziv Azanja je iz turskog doba, a verovatno potiče od arapske reči hazain/hazna sa značenjem žitnice, koševi, magaze. Od 1887. do 1950. godine važi za najveće srpsko selo. Kada je broj stanovnika 1950. godine dostigao 12.500, selo je podeljeno na tri naselja: Vlaški Do, Grčac i Azanju. Zbog velike brojnosti stanovništa Azanja je bila proglašena varošicom 1922. godine, a sedište istoimene opštine bilo je u periodu 1945-64. godine. Azanja je starije naselje i jedno od najvećih. Pominje se u aračkim iz prvih decenija 19. veka. 
Seoska kulturna dešavanja su većinom vezana za verske praznike. Seoski vašar, o Trnovoj Petki (8. avgusta), održava se od izgradnje crkve 1885. godine. Od 1997. godine u vreme vašara održava se i etno-kulturna manifestacija „Dani azanjske pogače".
Postoje tri spomenika kulture na teritoriji Azanje: Zgrada Zemljoradničke zadruge, izgrađena 1920. godine, proglašena za spomenik 1982, Kuća Nikolajevića sa apotekom, građena 1928/29. godine, proglašena za spomenik 1997. Hram Sv. Kozme i Damjana, građen 1884/85., a proglašena za spomenik 2000. Zemljoradnička zadruga u Azanji je osnovana 1894. godine, kao druga zadruga u Srbiji. U selu postoji jedna osnovna škola „Radomir Lazić“, Amatersko pozorište Azanja, kao i KUD „Azanja“. Krajem 2005. godine u Mesnoj zajednici otvoren je ogranak Narodne biblioteke iz Smederevske Palanke. U Azanji postoji jedan fudbalski klub -„Šumadija“.
  
BAČINAC

Bačinac je naselje u Srbiji u opštini Smederevska Palanka u Podunavskom okrugu. Po popisu iz 2011. - 789 stanovnika. Nadmorska visina je 142 m.
    
SELEVAC

Postoji više tumačenja. Po prvom ime je lično dao despot Đurađ Branković. Prilikom jednog putovanja despot je bio prinuđen da prenoći u jednom naselju kod nekog seljaka. Kada je ujutru ustao i pogledao naokolo, upitao je seljaka:“Kako se ovo mesto zove?“. Domaćin mu odgovori. Da je to selo, ali bez naziva. „Kakvo selo?“ uzviknu Đurađ i nastavi „pa ovde su samo nekoliko kuća. To je Selevac, a ne selo.“ Drugo tumačenje daje profesor Milija Đorđević iz Smed.Palanke. On ističe da je naziv dobijen od ukrajinskih reči (sa kojima su naši preci bili zajedno u staroj postojbini) od kojih je „selbvas“ najbliža sadašnjem imenu sela. Ova reč znači: šuma, tropska gora a u prenosnom značenju – grub, divlji. I u latinskom jeziku reč „silva“ znači šuma. Ovaj termin odgovara prirodnom ambijentu sela, jer je šuma bilo svuda okolo, a o njoj se mnogo znalo i dosta pripovedalo. Prvi tragovi naselja otkriveni su u Starom Selu 1969. godine. Utvrđeno je da se radi o naseobinama mlađeg kamenog doba, odnosno neolita, stara približno 4000-5000 godina. Stanovnici ovih naseobina boravili su u zemunicama ili su gradili kuće ukopane ili na površini tla, od pobijenih oblica, oblepljenih blatom pomešanim sa plevom žitarica ili sa isitnjenom slamom. Podovi su bili od sličnog materijala, a u kućama su postojala i ognjišta ili zatvorene peći, takođe oblepljene blatom. Zidovi i podovi su često premazani rastopljenom belom glinom. 
PALjENjE I NESTANAK CRKVE NA LADNOJ VODI
Posle ugušivanja I Srpskog ustanka usledilo je razaranje Starog Sela i paljenje crkve na Ladnoj Vodi. Početkom jula 1813. godine na Srbiju su pošle tri turske vojske iz Vidine, Niša i sa Drine. Karađorđe je u to vreme bio iznuren tifusom i pokušavao je da organizuje otpor na Moravi i Kolubari. Oktobra 1813. turci su bez otpora zauzeli Palanku, a uskoro su zauzeli Smederevo i Beograd.
Na potoku Trska nalazio se jedan breg ispod koga je izvirala voda. Tu je narod napravio „stublinu“ i sa iste nosio vodu za piće. Predeo oko izvora nazivao se Ladna Voda. Na udaljenosti oko 200m nalazila se crkva brvnara. Turci su je 1813. godine spalili. 
IZGRADNjA CRKVE SVETE TROJICE U SELEVCU
Posle spaljivanja crkve na Ladnoj Vodi, odlučivalo se gde treba izgraditi novu crkvu. Pošto Selevčani nisu mogli da se sami dogovore, pozvali su kneza Miloša kako bi odredio mesto gde će crkva da se izgradi. Crkva brvnara silaska Svetog duha je spomenik kulture od velikog značaja. Podignuta je početkom tridesetih godina 19. veka i posvećena prazniku Silaska Svetog duha. Ikonostasne pregrade je izveo omiljeni slikar kneza Miloša, Janja Moler. Selevačke ikone nastale  su 1834. i predstavljaju najreprezentativniju ikonostasnu celinu u jednoj crkvi brvnari. Zajedno sa tremom ona je danas najveća crkva brvnara u Srbiji, dimenzija 20x7,3m, ukupne površine 146 kvadratnih metara. Gradnja crkve trajala je do 1832. godine.
OTVARANjE ŠKOLE U SELEVCU
Do sada poznati podaci govore o tome da je Selevac  bio najveće selo u Smederevskom okrugu, a možda i u Srbiji. Iz godine u godinu bio je u sve većem ekonomskom usponu. Posebno je brzo rastao broj domaćinstava a sa ovim i broj stanovnika. U Srbiji se otpočelo sa ulaganjem napora u otvaranju škola. 
Tačnog podatka o otvaranju škole u Selevcu nema. Prvi poznati trag o postojanju škole u Selevcu nalazi se u pismu palanačkog učitelja Dimitrijević Stojadina, iz 1838. godine gde se vidi da je škola počela sa radom 1837. 
SPOMENIK KULTURE – Crkva brvnara Sv. Trojice 
OBJEKTI NARODNOG GRADITELjSTVA (KULTURNA DOBRA)  Kuća Dragoljuba Radojevića, Kuća Živorada Jocića, Kovačka radnja Zorke Milošević, Zgrada stolarske radnje Dragiće Kojića, Zgrada stare kafane Dragomira Ignjatovića, Zgrada stare osnovne škole, Kuća sa starim dućanima Miodraga Jeremića, Kuća Duška Savića, Kuća Bogdana Birtaševića, Kuća Dragomira Petkovića.

CEROVAC

Cerovac se nalazi u donjem delu toka reke Jasenice koja izvire na planini Rudnik, a uliva se u Veliku Moravu. Cerovac pripada jugozapadnom delu opštine Smederevska Palanka. Prema popisu iz 2002. bilo je 1177 stanovnika (prema popisu iz 1991. bilo je 1418 stanovnika). U naselju Cerovac živi 976 punoletnih stanovnika, a prosečna starost stanovništva iznosi 44,7 godina (43,3 kod muškaraca i 46,1 kod žena). U naselju ima 332 domaćinstva, a prosečan broj članova po domaćinstvu je 3,55.
Ovo naselje je velikim delom naseljeno Srbima (prema popisu iz 2002. godine), a u poslednja tri popisa, primećen je pad u broju stanovnika. U hrisovulji kojom despot Đorđe potvrđuje baštinu čelniku Radiću (1428-29.g.), koju je imao pod despotom Stevanom. U kraju Boljevcu postoji stari bunar koji smatraju za svetinju. Tu je po predanju, bila stara crkva, a i po tragovima od ruševina i iskopavaju se razne stvari. U Kaluđerici je, vele, postojao „devičanski manastir“. Sve su ovo tragovi koji ukazuju na neko staro naselje. 


STRANA 1-3
Copyright 2016-2017 www.turizamsp.in.rs  All Rights Reserved
STRANA 1-3